அமைவிடம்:
திருவாரூர் மாவட்டத்தில் திருவாரூரில் இருந்து தெற்கே சுமார் 13 கி.மீ தொலைவிலுள்ள திருநெல்லிக்கா எனுமூரில் அமைந்துள்ளது.
தலவரலாறு:
தேவலோகத்தின் ஐந்து புனித மரங்களான பாரிஜாதம், கற்பகம், மந்தாரம், ஹரிசந்தனம் மற்றும் சந்தனம் ஆகியன, பக்தர்களின் விருப்பங்களை நிறைவேற்றும் தம் திறனைப் பற்றி மிகவும் பெருமையாக இருந்தது. இவை துர்வாச முனிவரை மதிக்கவில்லை. கோபமடைந்த முனிவர், புளிப்புப் பழங்கள் கொண்ட நெல்லிக்காய் மரங்களாகப் பிறக்கும்படி சபித்தார்.
பூமியில் ஒருமுறை, மரங்கள் இறைவனிடம் பிரார்த்தனை செய்து, சாபம் நீங்கி, மீண்டும் சொர்க்கத்திற்குச் சென்றன. இருப்பினும் நெல்லியின் சிறப்பை உலகுக்குப் போதிக்க சிவபெருமான் இங்கு சுயம்பு மூர்த்தியாக இருந்து வந்தார். துர்வாச முனிவருக்கும் இங்கு கோபம் தணியுமாறு ஆசீர்வதித்தார். சமஸ்கிருதத்தில், நெல்லியை ஆம்லா என்று அழைக்கப்படுகிறது, எனவே இங்குள்ள இறைவன் ஆம்லவனவேசுவரர் என்றும் அழைக்கப்படுகிறார்.
தலசிறப்புகள்:
மூலவர்: நெல்லிவனநாதர், ஆமலகேசுவரர், நெல்லிநாதேசுவரர்.
தாயார்: மங்களாம்பிகை (மங்களநாயகி)
தலவிருட்சம்: நெல்லி.
தீர்த்தமாக பிரம தீர்த்தம், சூரிய தீர்த்தம், சக்கர தீர்த்தம், ரோக நிவாரண தீர்த்தம், சந்திர தீர்த்தம் என ஐந்து தீர்த்தங்களுள்ளன, சம்பந்தர், அப்பரால் பாடல்பெற்ற திருத்தலம் .
பிரமன், திருமால், சூரியன், சந்திரன், சனி, கந்தர்வர், துர்வாசரால் வழிபடப்பட்டவர்
ஒருமுறை இங்குள்ள காட்டிற்கு வந்த சிவபக்தர் ஒருவர் விலங்குகளும் பறவைகளும் மகிழ்ச்சியாக வாழ்வதைக் கண்டார். இதனால் மிகவும் மகிழ்ச்சியடைந்த சிவபக்தர் சோழ மன்னனிடம் தெரிவித்தார்.
அவர் காடுகளை அழித்து, இந்த கோவிலுடன் ஒரு நகரத்தை நிறுவினான். அரசன் ஆம்லநேசன் என்ற பெயரைப் பெற்றான். மன்னன் உத்தம சோழனுக்கும் அவன் அரசி பத்மாயிக்கும் குழந்தை இல்லை. ஒருமுறை அவர்கள் இக்கோவிலுக்குச் சென்றபோது, ஒரு இளம் பெண் வந்து ராணியின் மடியில் அமர்ந்தாள், அந்தப் பெண்ணைத் தங்களுடையவளாக வளர்க்கும்படி ஒரு குரல் அவர்களிடம் சொன்னது, அதை அவர்கள் செய்தார்கள். அந்தப் பெண் – மங்களநாயகி – வேறு யாருமல்ல, பார்வதி. அவளுக்கு திருமண வயது வந்ததும், தமிழ் மாதமான ஆவணி முதல் நாளில், இங்குள்ள சிவபெருமானை மணந்தார்.
தமிழ் மாதமான மாசி 18 ஆம் தேதி தொடங்கி ஒரு வாரமும், தமிழ் மாதமான ஐப்பசியில் கிருஷ்ண பட்ச சதுர்த்தி தொடங்கி ஒரு வாரமும் மாலை பூசை செய்யும் போது, சூரியக்கதிர்கள் இங்குள்ள மூலவரின் மீது நேரடியாக விழுகிறது. இந்த பூசையை சூரியன் தான் செய்கிறான் என்று நம்பப்படுகிறது. இது மேற்கு நோக்கிய ஆலயமாகும்.
ஒரு கந்தர்வர் இங்கு வழிபட்டதால் தொழுநோய் நீங்கியது. எனவே, இத்தலத்திற்கு அருணாபுரம், குஷ்டரோகபுரம் என்ற பெயர்களும் உண்டு, இந்த கோவில் தொழுநோய் சிகிச்சைக்கான தலமாகும்,
சிவார்ப்பணம்
ஆக்கம்: திரு நாகரத்தினம் புஸ்பநாதன்